نماز از منظر پیامبراکرم(ص)
نویسنده : سربازان امام زمان (عج) - ساعت ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٥ آذر ،۱۳٩۳
 

دین ماننددرختی است که نماز ریشه های آن است.

                                                       پیامبر اکرم(ص)


نماز از منظر رسول خدا(ص)

- نماز رسول خدا در هر منزل

در احوال پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) آمده است: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) از منزلی کوچ نکرد، مگر آن که در آن، دو رکعت نماز خواند و فرمودند: (( تا این محل روز قیامت بر نماز خواندن من گواهی دهد.))

منبع: مستدرک الوسائل،ج8،ص245

2- آخرین سخن پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)

جابربن عبدالله انصاری می گوید: (( از امیرمومنان، حضرت امام علی(علیه السّلام) پرسیدند: (( آخرین سخنی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند، چه بود؟))

پاسخ دادند: (( در آخرین لحظات عمر رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) آن حضرت را به سینه ام تکیه دادم، پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) سر مبارکش را روی شانه ام قرار داد، و فرمودند:

[ نماز! نماز!]

منبع: المراجعات، ص 251. المراجعة 76، ش3.

3- تعلیم نماز

در روایت آمده است که: (( چون رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) به پیامبری مبعوث شد، نخستین کسی که به او ایمان آورد، خدیجه بود، اندکی بعد، جبرئیل نزد پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) آمد تا وجوب نماز را برای او بیان کند، جبرئیل در کنار درّه ای، چشمه ای از آب گوارا آشکار ساخت و وضو گرفت و پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) هم وضو را آموخت، آن گاه دو رکعت نماز خواندند، و رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در حالی که از این فرمان خدا بسیار خوشحال شده و شادکام بود، به خانه برگشت، و همراه خدیجه(علیه السّلام) کنار چشمه آمدند، و هر دو همان طور که جبرئیل وضو گرفته بود، وضو گرفتند، و دو رکعت نماز گزاردند، و از آن پس پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) و خدیجه (علیه السّلام)، پنهانی نماز می خواندند.

منبع: دلائل النبوة، ج1، ص 268

4- نماز ظهر، اولین نماز

امام محمد باقر(علیه السّلام) فرمودند: « اولین نمازی که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) خواند، نماز ظهر بود.»

منبع: الاولیات(کلینی)، ص 168

5- رفع حاجت

هرگاه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) مشغول نماز بودند، و کسی نزد آن حضرت می رفت، نمازش را زودتر سلام می داد، و می پرسیدند: « آیا حاجتی داری؟»

و آن گاه خواسته اش را بر می آورد، و دوبار به نماز می ایستاد.

منبع: المیزانفج6،ص334

6- یاری از روزه و نماز

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگامی که از چیزی غمگین و اندوهناک می شد، با گرفتن روزه و خواندن نماز برای دفع آن یاری می جست.

منبع: مجموعه ورّام: 255.

7- تأثیر نماز در اینده

روایت شده جوانی از انصار در نماز جماعت با پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) شرکت می کرد، ولی کارهای زشت را نیز مرتکب می شد. به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) خبر دادند، آن حضرت فرمودند: بالاخره نمازش روزی او را نجات خواهد داد و از کارهای زشت بازش می دارد، پس مدتی نگذشت که جوان توبه کرد.

منبع: بحارالانوار، ج 82، ص 198

8- نماز، مانع عذاب

عبدالرّحمن بن سمره گفت: روزی در خدمت رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) بودم، حضرت فرمودند: من دیشب عجایبی دیدم. عرض کردم: یا رسول الله! چه دیدید؟ برای ما بیان بفرمایید، جان و اهل و اولاد ما فدای تو باد! حضرت فرمودند: دیدم مردی از امّت مرا که ملائکه عذاب او را محاصره کرده بودند در این حال نمازش آمد و مانع از عذابش شد.

منبع: مستدرک الوسائل،ج1،ص183

9- استعاذه قبل از نماز

ابوسعید خدری گفت: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) در نماز، قبل از مشغول شدن به خواندن قرائت، « اعوذ بالله من الشیطان الرجیم» می گفتند.

منبع: نماز و عبادت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)،ص56

10- بلند گفتن بسم الله

امام محمد باقر(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) « بسم الله الرحمن الرحیم» نماز را بلند قرائت می کردند و صدایش را هنگام گفتن آن، بلند می نمودند.

منبع: رواه فی المستدرک4: 185، و تفسیر العیّاشی2: 295،سورة الاسراء

 

11- خمیازه در نماز

امام علی(علیه السّلام) فرمودند: هرگاه حالت خمیازه در نماز به رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) دست می داد، آن حضرت دست راست خود را جلوی دهان می گرفت.

منبع: الجعفریات:36، والمستدرک5: 416

12- آداب رکوع

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) در رکوع سرش را بالا یا پایین قرار نمی داد، یعنی سر را بالاتر از بدنش قرار نمی داد، بلکه بینابین نگاه می داشت(نه خیلی بالا و نه خیلی پایین و در حالتی متوسط، که اگر آبی بر پشت بدن بریزد، وو در همان جا بماند.

منبع: بحارالانوار،ج 85، ص106

13- قنوت طولانی و بهترین نماز

در روایتی آمده است که ابوذر از پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) پرسید: کدام نماز افضل است؟ فرمودند: نمازی که قنوتی طولانی داشته باشد.

منبع: بحارالانوار، ج85، ص 200

14- نماز مقابل جنازه مرد یا زن

امام علی(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم)، هرگاه بر جنازه ای نماز می خواندند، اگر مرد بود، مقابل سینه اش و اگر زن بود، مقابل سرش می ایستاد و نماز می گزارد.

منبع: دعائم الاسلام1 : 235، و تهذیب الاحکام 3: 190

15- آداب روز جمعه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) در هر روز جمعه، قبل از اینکه برای نماز از خانه خارج شود، ناخن هایش را می گرفت و شاربش را کوتاه می کرد.

منبع: بحارالانوار89 : 358، والمستدرک6 : 46

16- نشستن رو به قبله

امام صادق(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) اکثر اوقات رو به قبله  می نشست.

منبع: دعائم الاسلام 1: 148، و فی بحار الانوار 83: 380

17- نماز با عمامه

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) عمامه سیاهی داشت که آن را به سر بسته و با آن نماز می گزارد.

منبع: عوالی الائلی: باب الصلاة2: 214 و سنن النبی، ص 171

18- تشویق به نظافت

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) دو عدد پارچه بافته شده داشت که آن را فقط در حال نماز می پوشید، پیامبر، امت خود را به نظافت تشویق می فرمودند و به آن امر می کردند.

منبع: کنز الفوائد: 285 و سنن النبی، ص 173

19- سه بار مسواک

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) هر شب سه بار مسواک می زدند؛ یکبار قبل از خوابیدن، بار دوم آنگاه که برای دعا و خواندن نماز برمی خاستند و بار سوم قبل از آنکه برای نماز صبح از خانه بیرون رود.

منبع: وسائل الشیعه،ج1،ص375

20- تجدید وضو

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) برای هر نماز واجب و مستحبی تجدید وضو می کرد.

منبع: سنن النبی،ص210

21- مقدار آب وضو

ابوبصیر گوید: از امام صادق(علیه السّلام) درباره ی مقدار آب وضو، سوال نمودم.

حضرت فرمودند:

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) با یک مُد آب (نزدیک به ده سیر) وضو می گرفت و با یک صاع (نزدیک به سه کیلوگرم) غسل می نمود.

منبع: سنن النبی، ص 215

22- دوچیز ارزشمند

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: در دو چیز دوست ندارم کسی  به من کمک نماید: یکی وضو؛ زیرا که از اجزای نماز من است و دیگری دادن صدقه که دوست دارم آن را با دست خود به نیازمند بدهم؛ چرا که صدقه به دست خداوند بخشنده می رسد.

منبع: مکارم الاخلاق،ص51

23- آماده کردن آب وضو

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) شب هنگام آب وضوی خود را به دست خود آماده می کرد و بالای سرش می گذاشت.

منبع: مکارم الاخلاق،ص41

24- با وضو بخوابید

در روایت است که در مجلسی از پیغمر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) پرسیدند: چه کسی است که در خواب هم خدا را عبادت کند و هر شب یک دوره ی قرآن را ختم کند و همه ی سال را روزه باشد؟

سلمان عرض کرد: من هستم!

اصحاب پرسیدند: یا رسول الله! آیا سلمان در این ادّعا بلند پروازی نمی کند؟! پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: حکم سلمان، حکم لقمان حکیم است! از خودش بپرسید که این چه ادعایی است.

سلمان عرض کرد: یا رسول الله! شما خود فرموده اید که هر کسی با وضو بخوابد، خواب او هم عبادت است و من چنین می کنم. همچنین شما فرموده اید هر کس هنگام خوابیدن سه بار سوره ی توحید را بخواند، گویا ختم قرآن کرده است و من چنین می کنم. همچنین شما فرموده اید هرکس در هر ماه سه روز، روزه بگیرد به مصداق « مَن جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشَرَ اَمثالَها» گویا تمام ماه را روزه داشته و من چنین می کنم.

منبع: در محضر بزرگان،ص189

25- مشتاقانه منتظر نماز

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) مشتاقانه انتظار وقت نماز را می کشید و بر آن مراقبت می نمود و هنگامی که وقت نماز فرا می رسید، به مؤذن خود بلال می فرمود: ای بلال! با اذان گفتن شادمان نما.

منبع: جامع آیات و احادیث نماز، ج1،ص252

26- نماز مغرب در اول وقت

هنگامی که وقت نماز مغرب فرا می رسید، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) هیچ کاری را بر نماز مقدم نمی داشت و در اول وقت نماز مغربش را می خواند.

27- بی بهره از شفاعت ائمه

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) در بیماری که به علت آن رحلت فرمودند: بیهوش شدند و در چند لحظه ای از بیهوشی به هوش آمدند و فرمودند: شفاعت من به کسی نمی رسد که نماز را از (اول) وقت خود به تأخیر اندازد.

منبع: بحارالانوار، ج 83،ص20

28- توقف در هنگام نماز

انس بن مالک می گوید: معمولا پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) در مسافرت هر کجا که وقت نماز می رسید همان جا (توقف می کرد) و نماز می گزارد.

منبع: ثواب نماز جماعت،ص38

 29- شدت خوف الهی

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در حال نماز از شدت خوف الهی، قلبش همچون دیگی  جوشان بود.

منبع: جامع الاخبار: 96.

30- تکبیر پیامبر

امام صادق(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام گفتن تکبیرةالاحرام و همچنین هنگام گفتن تکبیر برای رکوع و نیز بعد از برخاستن از رکوع، دست ها را برای گفتن تکبیر تا برابر گوش ها بلند می نمود.

31- علت ذکر رکوع و سجود

هشام بن حکم گوید: از امام  موسی بن جعفر پرسیدم: چرا در رکوع « سبحان ربی العظیم و بحمده» و در سجده « سبحان ربی الاعلی و بحمده» گفته می شود؟

امام(علیه السّلام) فرمودند: ای هشام! آنگاه که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) را به معراج بردند و او در آنجا نماز خواند، وقتی به یاد و بزرگی خداوند متعال افتاد که در آن شب دیده بود، بدنش به لرزه درآمد و بی اختیار به رکوع رفت و در همان حالت فرمود « سبحان ربی العظیم و بحمده».

و چون از رکوع برخاست به سوی حق تعالی، در مقام و جایگاهی بالاتر از حالت قبلی متوجه شد، (از ترس و عظمت حق) به سجده افتاد و فرمودند: « سبحان ربی الاعلی و بحمده» و هنگامی که این ذکر را هفت بار تکرار نمود، حالت خوف و ترس از او برطرف گردید و به همین خاطر سنّت بر آن قرار گرفت.

منبع: الصلاة،ج210

32- نوع سجده رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم)

امام علی (علیه السّلام) فرمودند:

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام سجده نمودن بر کف دست های خود تکیه می نمود، و بازوهای خود را به صورت باز نگاه می داشت، به طوری که زیربغل حضرت از پشت سر دیده می شد.

منبع: الصلاة، ج 212

33- دعای پیامبر در سجده

امام صادق(علیه السّلام) فرمودند: هنگامی که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) برای سجده، پیشانی بر روی خاک می نهاد، می فرمود:

« اَللّهُمَّ مَغفِرَتُکَ أَوسَعُ مِن ذُنُوبی وَ رَحمَتُکَ أرجی عِندی مِن عَمَلی، فَاغفِرلی ذُنُوبی یا حَیّاً لا یَمُوتُ

خدایا! آمرزش تو از گناهان من بزرگ تر و رحمت تو نزد من امیدوارکننده تر از اعمالم می باشد، پس گناهان مرا بیامرز، ای زنده ای که مرگ و نیستی در او راهی ندارد.»

منبع: سنن النبیف ص405

34- دعای سجده

امام علی (علیه السّلام) فرمودند: دعای سجده رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) این بود: « اَللّهُمَّ لَکَ سَجدتُ وَ بِکَ آمَنتُ وَ لَکَ أَسلَمتُ، سَجَدَ وَجهی لِلَّذی خَلَقَهُ وَ صَوَّرَهُ وَشَقَّ سَمعَهُ وَ بَصَرَهُ، فَتَبارَکَ اللهُ أَحسَنُ الخالِقینَ؛ بار خدایا! برای تو سجده کردم و به تو ایمان آوردم و تسلیم تو هستم، صورتم بر روی خاک برای کسی سجده نمود که او را آفریده و تصویرش نموده و چشم و گوش برایش شکافت، پس خدا بزرگ است و او بهترین افریدگار می باشد.»

منبع: سنن النبی، ص345

35- سجده طولانی

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) چون به (نماز مستحب) می ایستاد، (گاهی) رکوع و سجودش را به قدری طولانی می کرد، که مردم می گفتند:« او چه زمانی سر از رکوع و سجود بر می دارد؟»

منبع: المیزان، ج6،ص332

36- مشمول شفاعت و همنشین پیامبر

مردی به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) عرض کرد: یا رسول الله! از خدا بخواه که مرا مشمول شفاعت تو قرار دهد و از همنشینان تو در بهشت باشم. رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: من از خدا می خواهم، ولی تو هم مرا با زیادی سجده کمک کن.

منبع: هزار و یک داستان نماز و نمازگزار،ص347

37- سجده پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) بعد از خواب

امام محمدباقر (علیه السّلام) فرمودند: هرگاه پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) از خواب بر می خاست، برای خدا سجده می کرد.

منبع: مکارم الاخلاق،ص39؛جامع آیات ج2،ص62

38- نماز پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)

در روایات معراجیّه آمده است که : رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) در رکعت نخستین سوره حمد و توحید را قرائت کرد، و در رکعت دوم حمد و سوره قدر را.

منبع: فضایل و سیره پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)،ص21

39- فایده نماز غفیله

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: در ساعات غفلت، نماز نافله به جای آورید، اگرچه با دو رکعت نماز کوتاه باشد، زیرا سرای بزرگواری را بر جای می نهد.

گفته شد: ای فرستاده ی خدا! ساعت غفلت چه وقت است؟

فرمودند: بین نماز مغرب و عشا.

منبع: اختصاص،ص365

40- اولین نماز جماعت

امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: «نخستین جماعتی که برگزار شد، روزی بود که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) داشت نماز می خواند و علی بن ابی طالب امیراامومنین(علیه السّلام) همراه آن حضرت بود.»

منبع: ثواب نماز جماعت،ص23

41- تسریع در نماز جماعت

امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: روزی رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) نماز ظهر و عصر را به جای می آورد، ناگهان دو رکعت آخر نماز را تخفیف(تسریع) دادند. اصحاب پس از نماز از حضرت سوال کردند، که آیا دستور جدید آمده؟ فرمود: برای چه؟ گفتند: چرا دو رکعت نماز را سبک تر خواندی؟ فرمود: مگر صدای فریاد گریه کودک را نمی شنوید.

منبع: وسائل الشیعه،ج5،ص369

42- نماز جماعت در سخت ترین حال

پیغمبر اکرم در حال احتضار بود. ناگهان صدای بلال، موذن مدینه به گوش رسید و اذان صبح در مدینه طنین انداز شد. رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) برخاستند و وضو گرفتند، دستی بر دوش امیر مومنان(علیه السّلام) و دستی بر دوش فضل بن عباس انداختند و به سختی تمام به مسجد آمدند و نماز صبح را به جماعت با مردم برگزار نمودند، و بعد از نماز به سوی خانه بازگشتند و در بستر آرمیدند.

منبع: منتهی الامال، ج1،ص76

43- هدیه الهی

پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: (( جبرئیل نزد من آمد و گفت: ای محمد! خداوند بر تو سلام رسانیده و برایت هدیه ای فرستاده که برای هیچ پیامبری نفرستاده است.))

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) سوال کردند: (( آن هدیه چیست؟))

جبرئیل عرض کرد: (( نمازهای پنج گانه را به جماعت گزاردن.))

حضرت(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: (( ثواب آن چیست؟))

جبرئیل(علیه السّلام) گفت: (( هرگاه در نماز جماعت دو نفر باشند، خداوند در نامه ی اعمالشان در مقابل هر یک رکعت، ثواب صد و پنجاه نماز را ثبت می فرماید. و اگر سه نفر باشند، برای هر رکعت، ثواب دویست و پنجاه نماز و اگر چهار نفر باشند، برای هر یک رکعت ثواب هزار و دویست نماز می نویسد... تا ده نفر و چون تعداد نمازگزاران بیش از ده نفر باشند، هرگاه تمام دریاها مرکب و درخت ها قلم و جن و انس و ملائکه نویسنده شوند، نمی توانند ثواب آن یک رکعت را بنویسند.

منبع: تذکرةالصلوة، ص100-101

44- ذکر قنوت وتر

امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) در قنوت نماز وتر، هفتاد بار ((اَستغفرُالله)) و هفت بار (( هذا مقام العائذِ بک من النّار)) (یعنی این جایگاه کسی است که از آتش به تو پناه آورده است.) می گفت.

منبع: وسائل الشیعه،ج4،ص610

45- دعای هنگام ورود به مسجد

فاطمه زهرا(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام ورود به مسجد صلوات می فرستاد. و می فرمود: خدایا، گناهانم را ببخش و درهای رحمت خویش را بر من بگشا.

منبع: وسایل الشیعه، ج3،ص518

46- تأثیر دعای پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)

بلال می گوید: یکی از شب های سرد زمستانی، سحرگاهان به مسجد رفتم، و اذان گفتم، رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) به مسجد آمد و جز من، هیچ کس را در مسجد ندید، فرمودند: ((مردم کجایند؟))

عرض کردم: ((هوای سرد، آنها را در خانه های خود زندانی کرده است.))

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) چنین دعا کرد: (( خدایا! سرما را از آنها بر طرف کن))، پس از چند لحظه دیدم مردم سراسیمه به سوی مسجد روانه شدند.

منبع: بهجة الآمال،ج2،ص424

47- مکث بعد از هر آیه

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام خواندن سوره ((قل هو الله احد)) بعد از هر آیه مکث می فرمودند.

منبع: سنن النبی،ص377

48- ذکری برای رفع همّ و غم

از امیرالمومنین علی (علیه السّلام) روایت شده است که پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) هر موقع که غم و اندوهی بر آن حضرت روی می داد، بعد از خواندن آیة الکرسی این دعا را می خواند و می فرمود: مسلمانی نیست که این دعا را سه بار بخواند، مگر آن که درخواست خود را به دست آورد.

« یا حَیُّ یا قَیُّومٌ، یا حَیّاً لا یَمُوتُ، یا حَیُّ لا اِلهَ اِلاّ اَنتَ کاشِفُ الهَمِّ مُجیبُ دَعوَةِ المُضطَرّینَ، اَسأَلُکَ بِاَنَّ لَکَ الحَمدَ لا اِلهَ اِلاّ اَنتَ اَلمَنّانُ، بَدیعُ السّمواتِ وَالاَرضِ، ذُوالجَلالِ وَ الاِکرامِ رَحمانُ الدُّنیا وَ الآخِرَةِ وَ رَحیمُها رَبِّ ارحَمنی رَحمَةً تُغنینی بِها عَن رَحمةِ مَن سِواکَ یا اَرحَمَ الرّاحمینَ»

منبع: ذکرهای مستحبی،ص114

49- یاد خدا در هر حال

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) به گاه نشستن و برخاستن، همواره به یاد خدا بود.

منبع: مناقب اَل أبی طالب 147:1

50- دعا بعد از هر نماز

انس بن مالک گوید: پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) بعد از هر نماز می فرمودند: « اَللّهُمَّ إنّی أعُوذُبِکَ مِن عِلمٍ لا یَنفَعُ وَ قَلبٍ لا یَخشَعُ وَ نَفسٍ لا تَشبَعُ وَ دُعاءٍ لا یَسمَعُ، اَللّهُمَّ إنّی أعُوذُ بِکَ مِن هؤُلاءِ الأربَعِ. بار خدایا! به تو پناه می برم. از دانشی که در آن سود و بهره ای نباشد و از دلی که خشوع نورزد و از جانی که سیر نگردد و از دعایی که به اجابت نرسد، خدایا! از این چهار چیز به تو پناه می برم.»

منبع: سنن النبی،ش843

51- دعای پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) بعد از نماز صبح

امام علی (علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) آنگاه که از نماز منصرف می شدند، پیشانی مبارک را با کف دست راست مسح می فرمود، سپس می فرمود، سپس می فرمودند: « اَللّهُمَّ لَکَ الحَمدُ لا إلهَ إلاّ أنتَ عالِمُ الغَیبِ وَالشّهادَةِ، اَللّهُمَّ أذهِب عَنَّا الهَمَّ وَالحَزَنَ وَالفِتَنَ ما ظَهَرَ مِنها وَ ما بَطَنَ؛ بار خدایا! ستایش ها همه از آن توست، خدایی جز تو که دانای غیب و آشکار هستی، نیست، بار خدایا! غم و اندوه و فتنه های آشکار و نهان را از ما دور ساز.» سپس  می فرمودند: « هر کس از امت من که این عمل را به جای آورد، هر چه از خداوند عزوجل بخواهد، به او عنایت می فرماید.»

منبع: سنن النبی،ض842

52- ذکر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) بعد از نماز صبح

امام باقر(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) وقتی که نماز صبح را به جا می آورد، تا هنگام طلوع خورشید، رو به قبله می نشست و مشغول ذکر خداوند می گردید و برای رسیدگی به حوائج مردم، امام علی(علیه السّلام) جلو آمده، پشت به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) و رو به جمعیّت می نشست، مردم احتیاجات خود را از امام علی (علیه السّلام) سوال نموده و از حضرت جواب می گرفتند و رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) اینگونه به آنها دستور داده بود.

منبع: سنن النبی،ش839

53- پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) و نماز

خداوند متعال به رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید:

فَسَبِّح بِحَمدِ رَبَّکَ وَ کُن مِنَ السّاجدینَ، وَاعبُد رَبَّکَ حَتّی یَأتِیَکَ الیَقینُ؛

پس با ستایش پروردگارت تسبیح گوی و از سجده کنندگان باش. و پروردگارت را بندگی کن تا وقتی که تو را مرگ فرا رسد.

منبع: سوره حجر، آیات 98 و 99

54- دعوت رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلّم) به نماز شب

و در جای دیگر خطاب به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید:

وَ مِنَ الَّیلِ فَتَهَجَّد بِهِ نافِلَةً لَکَ عَسی اَن یَبعَثَکَ رَبُّکَ مَقاماً مَحمُوداً؛

و پاسی از شب را زنده بدار که نافله ای مخصوص تو است، باشد که پروردگارت تو را به مقامی ستوده برساند.

منبع: سوره اسراء، آیه 79

55- خشوع پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در نماز

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) هرگاه به نماز می ایستاد، صورت مبارکش از خوف خداوند متعال تغییر می کرد و دگرگون می شد.

منبع: بحارالانوار،ج84،ص248

56- نماز اول وقت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)

عایشه گوید: پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) با ما و ما با وی سخن می گفتیم چون هنگام وقت نماز می رسید پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) به سبب توجه به عظمت حق تعالی، چنان بود که گویی ما را نشناخته و ما او را نمی شناسیم.

منبع: محجة البیضاء،ج1،ص350

57- علاقه ی شدید پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) به نماز

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) می فرمودند: من هرگز از نماز سیر نمی شوم.

منبع: میزان الحکمه، ج5، ص 367،امالی صدوق،ج2،ص141

58- نماز نور چشم پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: همانا خدا نور چشم مرا در نماز قرار داد و آن را محبوب من نمود.

منبع: میزان الحکمه،ج5،ص367.امالی صدوق،ج2،ص141

59- خضوع رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در نماز

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) هر وقت به نماز می ایستاد، گویا جامه ای پهن شده بر روی زمین بود.

منبع: میزان الحکمه،ج5،ص381. بحارالانوار،ج84،ص248

60- ترک نماز باعث نابودی عمل

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: مَن تَرَکَ صَلاتَهُ حَتّی تَفُوتَهُ مِن غَیرِ عُذرِ فَقَد حَبِطَ عَمَلُهُ

کسی که نمازش را بدون عذر ترک کند (نخواند) تا وقت آن بگذرد، عمل او نابود شده است.

منبع: جامع ایات و احادیث نماز ج1،ص 270.

61- گریه در نماز

امام سجاد(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) در نماز، آن قدر گریه می کرد که سجاده اش خیس می شد، این به خاطر خوف از خدا بود، با این که گناه هم نداشت.

منبع: سنن النبی،ص32

62- شیوه نماز رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در نماز چشمانش را رو به آسمان می کرد، وقتی آیه ی (( فی صَلاتِهم خاشِعُونَ)) نازل شد سر و چشم خود را به طرف سجده گاه پایین آورد.

منبع: بحارالانوار،ج84،ص228

63- رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) همراه با موذن

امام باقر(علیه السّلام) فرمودند: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) زمانی که صدای اذان و موذن را می شنید، آنچه را که او می گفت، تکرار می کرد.

منبع: وسائل الشیعه،ج5،ص454

64- فرمان نماز برای رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم)

حضرت علی(علیه السّلام) فرمودند:

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) با وجود اینکه به بهشت مژده داده شده بود، برای نماز خود را به رنج می افکند و این خاطر فرمان خدای سبحان بود که می فرماید:

((اهل خویش را به خواندن نماز فرمان ده و خود بر انجام آن شکیبا باش)، پس آن حضرت اهل خود را به نماز فرمان می داد و خود با شکیبایی آن را انجام می رسانید.

منبع: نهج البلاغه،ص190

65- نماز هنگام سفر

حضرت علی(علیه السّلام) فرمودند:

پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) هنگام حرکت به سفر دو رکعت نماز می خواند.

منبع: کنزالعمال،حدیث 17647. میزان الحکمه،ج9،ص474

66- تسبیح پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)

ای محمد برای دفع ناراحتی آنان پروردگارت را تسبیح و حمدگو؛ و از سجده کنندگان باش.

منبع: حجر/98

67- نماز برگشت از سفر

چون رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) از سفر مراجعت می نمود، ابتدا داخل مسجد می شد و دو رکعت نماز می خواند، سپس به خانه تشریف می برد.

منبع: محجة البیضاء،ج4،ص76

68- یادآوری پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) برای نماز

انس بن مالک، صحابی معروف می گوید: پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) در مدت شش ماه همیشه بعد از نماز صبح، در کنار ((بیت)) فاطمه ندا در می داد که: ای اهل بیت! نماز، نماز (وقت نماز فرا رسید) و ای اهل بیت! همانا خداوند خواسته تا شما را از پلیدیها ی شرک و گناه و رذایل اخلاقی پاک نگاه دارد.

منبع: تفسیر سیوطی،ج5،ص198

69- سیره ی رسول خدا در نماز عید

سیره ی پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) این بود که: با صدای بلند تکبیر از خانه ی خود راهی نماز عید می شد.

منبع: بحارالانوار، ج91، ص198

70- رفع نگرانی با نماز

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود:

پیامبر خدا، چنان بودند که چون دچار نگرانی می شدند، به نماز پناه می بردند.

منبع: تفسیر درالمنثور،ج1،ص67

71- نماز پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) در جنگ احزاب

پیغمبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) در جنگ احزاب با اشاره نماز خواند.

منبع: تفسیر نمونه، ج2،ص148

72- سختی در عبادت

پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلّم) بعد از نزول وحی و قرآن، عبادت بسیار می کرد و مخصوصا ایستاده به عبادت مشغول می شد، آن قدر که پاهای او متورم گردید، و گاهی برای آنکه بتواند به عبادت خود ادامه دهد، سنگینی خود را بر یک پا قرار می داد و گاه بر پای دیگر، گاه بر پاشنه می ایستاد و گاه بر انگشتان پا. آیاتی نازل شد و به پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) دستور داد که این همه رنج و ناراحتی بر خود تحمیل نکند.

منبع: رعد،آیه 156، داستانهای تفسیر نمونه، ص172

73- اثر شب زنده داری

انس بن مالک می گوید: رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) آن قدر عبادت و شب زنده داری کرد که بر اثر آن، بدنش همچون مشک خشکیده شد.

جمعی از مسلمین (دلشان به حال حضرت سوخت) عرض کردند: (( چه چیز شما را این گونه به کوشش و عبادت واداشته است؟ با این که خداوند گناه (ترک اولی) قبل و بعد تو را بخشیده، باز این همه سعی و تحمل و رنج در عبادت برای چه؟))

آن حضرت در پاسخ آنها فرمود: (( آیا من بنده سپاسگزار خدا نباشم؟)).

منبع: تفسیر الدّر المنثور،ج6،ص70

74- محبت به کودک در حال نماز

لیث بن سعد می گوید: روزی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلّم) نماز جماعت می خواند و جمعی به وی اقتدا کرده بودند. حسین (علیه السّلام)، که کودک بود، در همان نزدیکی ها بود، وقتی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) به سجده می رفت، حسین(علیه السّلام) آمد و به پشت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) سوار می شد و پاهایش را حرکت می داد و می گفت: «حَل... حَل» (که شتر را با تکرار این واژه می رانند) هنگامی که رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) می خواست سر از سجده بردارد، حسین را می گرفت و آرام به زمین می گذاشت و بلند می شد، و وقتی که به سجده می رفت، باز حسین می آمد و بر پشت رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) سوار می شد و پاهایش را حرکت می داد و می گفت: « حَل... حَل»

این موضوع تا آخر نماز تکرار شد، یک نفر یهودی این منظره را می دید، به عنوان اعتراض، نزد رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) آمد و گفت: « ای محمد! شما با کودکان به گونه ای رفتار می کنید، که ما این گونه رفتار نمی کنیم.»

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: « اگر شما به خدا و رسولش ایمان داشته باشید، به کودکان خود مهربانی می کنید و با مهر و نوازش با آنها رفتار می نمایید». یهودی از دستور مهرانگیز تربیتی اسلام و بلندنظری پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) مجذوب اسلام شد و همان دم قبول اسلام کرد، و به صف مسلمین پیوست.

منبع: مناقب،ج4،ص272 و 73

75- تأکید پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) به شکرت در نماز جماعت

امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: « پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)- طبق معمول- برای ادای نماز صبح با جماعت، وارد مسجد شد، پس از نماز به پشت سر نگاه کرد و دید عده ای از مسلمین برای نماز نیامده اند، نام آنها را به زبان آورد و فرمود: « آیا این افراد در نماز شرکت نموده اند؟! حاضران گفتند: نه.

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: « آگاه باشید، بر افراد منافق، نمازی سخت تر از نماز عشا و نماز صبح نیست: « وَلَو عَلِمَوا اَیُّ فَضلٍ فَیهِما لأَتَوهُما وَلَو حَبواً» اگر آنها پاداش بسیار نماز صبح و عشا را با جماعت در می یافتند گرچه چهار دست و پا باشد، خود را به جماعت می رساندند.»

منبع:وسائل الشیعه،ج5،ص378

76- سجده ی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) در جبهه

سال دوم هجرت بود، سپاه اندک اسلام در سرزمین بدر، در برابر سپاه مجهز دشمن قرار گرفتند. صبح روز جمعه هفدهم رمضان، جنگ شروع شد، و درگیری سختی بین دو سپاه درگرفت، حمله های پی در پی و جنگ های تن به تن همچنان ادامه داشت.

حضرت علی(علیه السّلام) می فرماید: روز جنگ بدر در هنگامه ی شدید نبرد، به جستجوی پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) پرداختم تا ببینم او در کجاست و چه می کند؟ ناگاه وی را در گوشه ای یافتم، که سر به سجده نهاده بود و مکرر می گفت: (( یا حَیُّ یا قَیُّوم؛ ای خدای زنده! و ای خدایی که ذات پاک و تمام صفات تو، قائم به خودت می باشد.))(1)

تنها همین ذکر را می گفت، و آن قد ر این ذکر را ادامه داد، تا خداوند او را در این جنگ، پیروز ساخت. آن حضرت این درس را به ما آموخت که باید در هر حال، به خصوص در سختیها، به خدای بزرگ توجه کرد و لحظه به لحظه از او استمداد نمود.(2)

(1): این جمله از قرآن اقتباس شده و آغاز آیة الکرسی (بقره آیه 255) آمده است.

(2): تفسیر روح البیان،ص 271، داستان دوستان، ج 3،ص214

77- سریع خواندن نماز جماعت

عصر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) بود، ظهر فرا رسید، موذن در مسجد النبی اذان ظهر را گفت و مردم را به شرکت در نماز جماعت، با پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) دعوت نمود، پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) به مسجد آمد، مسلمین ازدحام کردند و صفوف نماز تشکیل شد، و نماز جماعت شروع گردید، در وسط های نماز ناگاه دیدند رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) می خواهد با شتاب و عجله نماز را تمام کند.

خدایا چه شده است؟ مگر بیماری شدیدی بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) عارض گردیده؟ که او همواره به وقار و آرامش در نماز سفارش می کرد، اکنون چرا مستحبّات نماز را رعایت نمی کند، آن همه عجله برای چه؟ چرا؟ یعنی چه؟

چند لحظه نگذشت که نماز به پایان رسید، مردم به نزد آن حضرت شتافتند، احوال پرسیدند، می گفتند: ای رسول خدا! آیا پیشامدی شده؟ حادثه ی بدی رخ داده؟ چرا نماز را این گونه با شتاب و سرعت به پایان رساندی؟

پاسخ همه ی این چراها، فقط این جمله بود، که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) به آنها فرمود: (( اَما سَمِعتُم صُراخَ الصَّبِیُّ؛ آیا شما صدای گریه و جیغ کودک شیرخوار را نشنیدید؟

معلوم شد کودک شیرخواری در نزدیکیآ گریه می کند و کسی نبود که او را آرام نماید، پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) نماز را با شتاب تمام کرد، تا کودک را آرامش و نوازش دهد.

78- سجده ی شکر برای مژده

رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) سوار بر شتر، به جایی می رفت. ناگهان شتر را نگه داشت و از آن پیاده شد و پنج بار سجده کرده سپس سوار بر شتر شده به راه خود ادامه داد.

حاضران پرسیدند: (( ای رسول خدا! این کاری را که انجام دادی، بی سابقه بود. برای چه پنج سجده انجام دادی؟))

پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: (( جبرئیل با من ملاقات کرد، و پنج مژده داد. پیاده شدم و برای هر یک از آن مژده ها یک سجده شکر به جا آوردم)).

منبع: اصول کافی،ج2، ص98

79- نماز همراه با جبرئیل

نخستین چیز پس از اقرار به یگانگی خداوند و بیزاری جستن از بتان که خدا از میان فرمانهای اسلامی واجب کرد، نماز است.

چون نماز بر وی واجب  شد، جبرئیل بر وی فرود آمد او در بالای مکه بود. با پر خود بر کرانه ی دره زد که چشمه ای از آن جوشان شد. جبرئیل برای وی وضو گرفت و او به جبرئیل می نگریست و جبرئیل به وی نشان می داد که پاکیزه ساختن خود برای نماز چگونه است. آنگاه پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) مانند وی وضو گرفت. پس جبرئیل برخاست و پیش نماز وی شد و پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) همراه نماز او نماز خواند و سپس بازگشت. پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) نزد خدیجه(علیه السّلام) آمد و به او وضو آموخت و خود پیش نماز شد و همسرش پشت سر وی همانند او نماز خواند.

منبع: الکامل فی التاریخ،ج2،ص846

80- عشق به اذان

صدای اذان برای پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم)چنان جاذبه داشت و نشاط می آورد که هنگام اذان به بلال می فرمود: (( ما را از غم و اندوه رهایی بخش!))

هرگاه وقت نماز می رسید گویا کسی را نمی شناخت و حال معنوی خاصی پیدا می کرد؛ و می فرمود: (( گرسنه از غذا سیر و تشنه از آب سیراب می شود، ولی من از نماز سیر نمی شوم.))

منبع: مستد رک الوسائل،ج1،ص174